After Fez, we visited a few smaller towns, like Moulay Idriss and Meknès. In the last one, we were lucky enough to enjoy the Berber hospitality of a family from the desert. The family of Idriss lives in Meknès the last few years, as his father works there now. His mother could not stop preparing delicious Moroccan dishes for us, while Idriss guided us through the old city. Just imagine what a great time we had…

The warm family of Idriss opened up their hospitable home in Meknès for us.

   We had to visit the capital city, in order to get our visas for Mauritania. Even though Rabat is nothing special, just watching the waves of the Atlantic Ocean bursting in front of you is enough to give the city a pleasant charm. There, it was Bilal who hosted us, in the slum where he lives with his family. It was made out of pieces of tins, cartons and nylons. The toilet was taking over a small place, with a shoddy thrown over the door, for preventing of being seen. Everybody slept together in the room of the slum which is used as living room, dining room and bedroom. It was interesting to experience for a while the everyday life of many Moroccans.

This slum is home for Bilal and his family, who hosted us in Rabat, where we lived for a while as many Moroccans do.

   Through small country roads, after two days, we reached the mountains of Middle Atlas. There, we had our first off-road ride, the Cirque Jaffar, that took us to Midelt. We passed through some dried riverbeds (oued), full of stones. Christina was in shock! Wherever there were hard obstacles I would pass the two motorcycles, both mine and hers. She fell off four times that day but of course on negligible speed, so no harm has been done.

Preparing morning tea in the desert!

   We set off from Gourrama to Boudenib, in order to ride the Route M3, suggested by Chris Scott in his renowned book ”Sahara Overland”. Sadly, it wasn’t long before we discovered that it has been turned into tarmac until the last kilometer… Nevertheless, the scenery was amazing.

One of the first kasbah (fortified settlements or fortresses) we visited was in the region of Rissani.

   We arrived to Merzouga and finally we could admire the sand dunes of Sahara! I couldn’t wait to take off the saddlebags from Christina’s motorcycle, deflate the tyres just enough and test Leonida over the dunes… It was incredible! The motorcycle was going up and down the dunes as if there was not sand! In full second or third gear (OK, sometimes it was fourth…), it would go straight ahead and would climb even relatively steep dunes. When I discovered how delightful it is to move in the sand, I went to play deeper and found myself going up and down on endless, remote dunes! It was a blast!

The mad nomadess, thrilled, sitting on the hump of her camel!

   To keep Christina pleased, we took two camels and headed, with our driver, to enjoy the sunset from the top of the dunes. Youssef had hosted us at his home and he organised the camel trek for us. If you want, you can reach him at +212 670 780 710 or dreamofmorocco1@gmail.com or through his website at http://www.traveltoursmorocco.com.

The true exploring of Sahara, however, started the next day… We packed our bikes, we set on our GPS the coordinates of the M6 piste and set off to ride 240 km (149 miles) of desert, in order to go more south, to Tagounite. This was a great desert crossing! For two days we were riding on various terrains: dunes, hammada (stony desert), endless plains of hard, dried soil and what the locals call ”fis-fis”, powdery soft sand.

Soft sand is full of traps… Without momentum, it’s easy to get stuck.

   The people we met in the desert settlements intimidated us about some 6 km (3,7 miles) of powdery soft sand we had to cross, after the village of Hassi Remlia. When we told them we are Greeks, they mentioned something about some guys from Cyprus who had come here by their BMWs and had them picked up by a truck to cross this part. Nevertheless, with the small XR even Christina made it, without needing me to take her motorcycle! She didn’t even fall off! She just got stuck once but I was nearby, so I was quickly off my bike, pushed her while she was accelerating and it was easy to move. Maybe the problem is bigger when driving a 4×4, because there are some really deep ruts where the car may hit the ground. For a motorcycle it is not such a big deal. Following a rut, we had enough traction to keep us moving. No need to say, of course, that we had our tyres deflated enough once more.

The two-day crossing of the Sahara through the M6 piste was the most enjoyable thing we did in the desert!

   It wasn’t long before we left the tarmac again to ride a piste through the Drâa Valley. We were passing through oases full of palm trees and fortresses made of clay. It was a big fest that day (Eid al-Adha) and we could see lambs everywhere, ready to be sacrificed, in memory of the sacrifice of Ibrahim. We got invited in a house to celebrate and have lunch together. I had witnessed again the slaughter of an animal and knew what to expect but Christina was a little bit shaken. At least, animals here live a better life, being relatively free and not locked up in cages with machines connected to them.

Thankfully, in this part of Sahara there are many wells and we never ran out of water!

   After another dirt (well, better say rocky) road, the M5 piste, we crossed the Tizi-n-Tazazert pass, on 2,300 m (7,546 ft) altitude. We reached the Dadès Gorge and we wandered around to view the spectacular natural formations of the rocks and the fortresses that climb up on the hills. The soil in this area is reddish, so are the houses, which are made out of clay of this same soil. Christina was mad about this gorge! Now, we are in Ouarzazate, off to tourist places again. We even met some Greeks here!

The stunning Dadès Gorge with its earthen fortresses up on the hills.

Here you can watch the second of our three videos from our journey in Morocco (with English subtitles):

Soundtracks:
Sting – Desert Rose
Traditional Arab melody

   Μετά τη Fez, επισκεφτήκαμε κάποιες άλλες μικρότερες πόλεις, όπως το Moulay Idriss και τη Meknès. Στην τελευταία, είχαμε την ευκαιρία να βρεθούμε φιλοξενούμενοι μιας βερβέρικης οικογένειας από την έρημο. Η οικογένεια του Idriss ζει στη Meknès τα τελευταία χρόνια, αφού ο πατέρας του εργάζεται εκεί τώρα πια. Η μητέρα του μας ετοίμαζε πεντανόστιμα μαροκινά πιάτα, ενώ ανάμεσα στα γεύματα ο Idriss μας ξεναγούσε στην παλιά πόλη. Καταλαβαίνετε, πώς τα περάσαμε…

Η ζεστή οικογένεια του Idriss μας άνοιξε το φιλόξενο σπιτικό της στη Meknès.

   Έπρεπε να επισκεφτούμε την πρωτεύουσα, για να πάρουμε τις βίζες μας για τη Μαυριτανία. Αν και το Rabat δεν έχει κάτι το ιδιαίτερο, μόνο που σκαν μπροστά του τα κύματα του Ατλαντικού είναι αρκετό για να δώσει στην πόλη μια ευχάριστη ατμόσφαιρα. Εκεί μας φιλοξένησε ο Bilal στην παράγκα όπου ζει η οικογένειά του. Είναι φτιαγμένη με λαμαρίνες, χαρτόνια και νάιλον. Σε μια γωνιά έχει την τουαλέτα, όπου ρίχναμε μια κουρελού σαν πόρτα, για να μη φαινόμαστε. Κοιμηθήκαμε όλοι μαζί στο δωμάτιο που χρησιμοποιείται ως σαλόνι, τραπεζαρία και υπνοδωμάτιο. Ήταν ενδιαφέρον να βιώσουμε για λίγο την καθημερινή ζωή μια μεγάλης μερίδας Μαροκινών.

Σ’ αυτή την παράγκα μένει η οικογένεια του Bilal, που μας φιλοξένησε στο Rabat και βιώσαμε για λίγο την καθημερινότητα μιας μεγάλης μερίδας Μαροκινών.

   Μέσα από μικρούς επαρχιακούς δρόμους, μετά από δυο μέρες φτάσαμε στα βουνά του Μέσου Άτλαντα. Εκεί κάναμε την πρώτη μας χωμάτινη διαδρομή, το Cirque Jaffar, που μας έβγαλε στο Midelt. Περάσαμε μερικές ξεραμένες κοίτες ποταμών (oued), που ήταν γεμάτες πέτρες. Η Χριστίνα τα είδε όλα! Στα δύσκολα εμπόδια περνούσα εγώ και τη δική της μοτοσυκλέτα και τη δική μου. Έπεσε τέσσερις φορές εκείνη τη μέρα, αλλά βέβαια με μηδαμινή ταχύτητα, οπότε ούτε γάτα ούτε ζημιά.

Ετοιμάζοντας πρωινό τσαγάκι στην έρημο!

   Ξεκινήσαμε από το Gourrama προς το Boudenib, για να κάνουμε την πίστα M3 που προτείνει το βιβλίο του Chris Scott, το περίφημο “Sahara Overland”. Με θλίψη διαπίστωσα πως έχει ασφαλτοστρωθεί μέχρι και το τελευταίο της χιλιόμετρο… Παρόλ’ αυτά, το τοπίο ήταν όμορφο.

Μια από τις πρώτες kasbah (οχυρωμένοι οικισμοί ή φρούρια) που επισκεφτήκαμε, ήταν στην περιοχή του Rissani.

   Φτάσαμε στη Merzouga κι επιτέλους βλέπαμε τους αμμόλοφους της Σαχάρας (της Ζαχάρω που λεν και στο χωριό του παππού μου)! Ανυπομονούσα για τη στιγμή που θα βγάζαμε τα σαμάρια από τη μοτοσυκλέτα της Χριστίνας, θα ξεφούσκωνα αρκετά τα λάστιχα και θα δοκίμαζα τη Λέων-είδα στους αμμόλοφους… Ήταν απίστευτο! Η μοτοσυκλέτα ανεβοκατέβαινε τους αμμόλοφους σα να μην είχαν άμμο! Με δευτέρα ή τρίτη γεμάτη (εντάξει, μερικές φορές έβαζα και τετάρτη…), πήγαινε ολόισια και ανέβαινε ακόμη και σχετικά απότομους αμμόλοφους. Όταν είδα πόσο απολαυστικά κινείται στην άμμο, πήγα να παίξω πιο βαθιά και βρέθηκα ν’ ανεβοκατεβαίνω ατελείωτους, απάτητους αμμόλοφους! Ήταν μοναδική απόλαυση…

Η mad nomad-isa τρισευτυχισμένη πάνω στην καμπούρα της καμήλας της!

   Για να μη μείνει παραπονεμένη η Χριστίνα, πήραμε δυο καμήλες και πήγαμε με τον οδηγό μας να δούμε το ηλιοβασίλεμα μέσα από τους αμμόλοφους. Ο Youssef, που μας φιλοξενούσε στο σπίτι του, οργάνωσε την εκδρομή με τις καμήλες. Όσοι ενδιαφέρονται μπορούν να τον βρουν στο +212 670 780 710 ή dreamofmorocco1@gmail.com ή μέσω της ιστοσελίδας του στο http://www.traveltoursmorocco.com.

Η πραγματική εξερεύνηση της Σαχάρας, όμως, ξεκίνησε την επόμενη μέρα… Φορτώσαμε τις μοτοσυκλέτες, βάλαμε στο GPS τα στίγματα από την εκτός δρόμου διαδρομή M6 και ξεκινήσαμε να διασχίσουμε 240 χλμ. ερήμου, για να βγούμε πιο νότια, στο Tagounite. Αυτή ήταν πραγματική διάσχιση ερήμου! Επί δυο μέρες οδηγούσαμε σ’ ένα σωρό εδάφη: αμμόλοφους, hammada (πετρώδης έρημος), ατελείωτες εκτάσεις σκληρού, ξεραμένου χώματος κι αυτό που αποκαλούν “φις-φις”, δηλαδή πολύ μαλακή άμμος.

Η μαλακή άμμος κρύβει παγίδες κι αν δεν έχεις φόρα, είναι εύκολο να κολλήσεις…

   Όσοι συναντούσαμε στους οικισμούς της ερήμου, μας τρομοκρατούσαν για τα 6 χλμ. μαλακής άμμου που θα έπρεπε να περάσουμε μετά το χωριό Hassi Remlia. Όταν είπαμε πως είμαστε Έλληνες, μας είπαν για κάποιους Κύπριους που ήρθαν εδώ με BMW και τις έβαλαν σε φορτηγό για να περάσουν εκείνο το κομμάτι. Παρόλ’ αυτά, με το XRάκι πέρασε ακόμη κι η Χριστίνα, χωρίς να χρειαστεί να πάρω εγώ τη μοτοσυκλέτα της! Μάλιστα, δεν έπεσε καν. Κόλλησε σ’ ένα σημείο μόνο, αλλά ήμουν δίπλα της, οπότε κατέβηκα γρήγορα από τη μοτοσυκλέτα μου, την έσπρωξα ενώ έδινε γκάζι και βγήκε εύκολα. Ίσως είναι μεγαλύτερο πρόβλημα για τα 4×4, γιατί έχει πολύ βαθιές ροδιές, όπου βρίσκουν στο έδαφος τ’ αυτοκίνητα. Για τη μοτοσυκλέτα δεν ήταν ιδιαίτερο πρόβλημα. Μπαίναμε σε μια ροδιά κι είχαμε αρκετή πρόσφυση για να κινούμαστε. Εννοείται, βέβαια, πως είχαμε ξεφουσκώσει πάλι αρκετά τα ελαστικά μας.

Η διήμερη διάσχιση της Σαχάρας μέσω της εκτός δρόμου διαδρομής M6 ήταν ό,τι πιο απολαυστικό κάναμε στην έρημο!

   Δε μείναμε πολύ στην άσφαλτο και ξαναβγήκαμε σε μια χωμάτινη διαδρομή μέσα στην Κοιλάδα Drâa. Περνούσαμε συνέχεια οάσεις γεμάτες φοίνικες και φρούρια φτιαγμένα από πηλό. Ήταν μεγάλη γιορτή εκείνη τη μέρα (Eid al-Adha) και παντού θυσίαζαν αρνιά στη μνήμη της θυσίας του Ιμπραήμ. Μας προσκάλεσαν σε κάποιο σπίτι για να γιορτάσουμε και να φάμε μαζί τους. Εγώ είχα ξαναδεί σφαγή ζώου κι ήξερα τι να περιμένω, αλλά η Χριστίνα τρόμαξε λίγο. Τουλάχιστον εδώ περνούν καλύτερη ζωή τα ζώα, όντας σχετικά ελεύθερα κι όχι κλεισμένα σε κλουβιά με μηχανήματα συνδεδεμένα πάνω τους.

Ευτυχώς, στη Σαχάρα υπάρχουν αρκετά πηγάδια και το νερό δε μας έλειψε!

   Μετά από άλλη μια χωμάτινη (πέτρινη, για να λέμε την αλήθεια) διαδρομή, τη Μ5, διασχίσαμε το Πέρασμα Tizi-n Tazazert, στα 2.300 μ. υψόμετρο, και βγήκαμε στο Φαράγγι Dadès. Κάναμε κι εκεί μια βόλτα για να δούμε τους εντυπωσιακούς πέτρινους σχηματισμούς της φύσης και τα φρούρια που είναι σκαρφαλωμένα στους λόφους. Το χώμα στην περιοχή είναι κοκκινωπό, οπότε και τα σπίτια που είναι φτιαγμένα με λάσπη από ‘κει, έχουν την ίδια απόχρωση. Η Χριστίνα ξετρελάθηκε μ’ αυτό το φαράγγι! Τώρα είμαστε στην Ouarzazate και βγήκαμε πάλι σε τουριστικά μέρη. Μέχρι και Έλληνες συναντήσαμε εδώ!

Το εντυπωσιακό Φαράγγι Dadès με τα πήλινα φρούριά του σκαρφαλωμένα στους λόφους.

Εδώ μπορείτε να δείτε το δεύτερο από τα τρία βίντεο του ταξιδιού μας στο Μαρόκο:

Soundtracks:
Sting – Desert Rose
Παραδοσιακή αραβική μελωδία